انگیزش تحصیلی دانشجومعلمان، نه‌تنها بر یادگیری آنان تأثیرگذار است، بلکه شاخصی محوری از سلامت حرفه‌ای آینده معلمان محسوب می‌شود. با وجود گزارش‌های مکرر از کاهش انگیزش در دانشگاه فرهنگیان، پژوهش‌های پیشین عمدتاً با رویکرد کمی و با تمرکز بر سطح یا همبستگی متغیرها، از کاوش در تجربه زیسته، معنای ذهنی و ساختار فرآیندی انگیزش غفلت کرده‌اند. پژوهش حاضر با هدف کشف ساختار تجربه زیسته انگیزش تحصیلی دانشجومعلمان در دانشگاه فرهنگیان، از رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی توصیفی مبتنی بر چارچوب ون‌منن بهره گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۲۰ دانشجومعلم دارای حداکثر تنوع جمعیت‌شناختی گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها مطابق با شش مرحله پدیدارشناسی ون‌منن و با رعایت معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا برای تضمین اعتبار، انجام شد. یافته‌ها چهار مضمون اصلی را آشکار ساخت: عاملیت در برابر انفعال (نبرد برای معناسازی حرفه‌ای)، دوگانگی دردناک (شکاف بین آرمان‌های معلمی و واقعیت تربیت معلم)، رابطه آموزشی (محور بازسازنده یا ویرانگر)، و نظام تربیت معلم به‌مثابه یک نهاد مجموعی ناکامل. یافته‌ها نشان می‌دهند که انگیزش تحصیلی در این بافت، پدیده‌ای پویا، رابطه‌ای و ساختاری است که در تعامل این چهار نیرو شکل می‌یابد. این پژوهش استدلال می‌کند که بحران انگیزش، نمادی از تناقض عمیق‌تر در فلسفه تربیت معلم است: میان آرمان معلم عامل و واقعیتی که انفعال را بازتولید می‌کند. پیامدهای نظری و عملی این یافته‌ها، ضرورت بازتعریف نظام تربیت معلم از کارخانه تولید معلم به فضایی برای عاملیت‌بخشی را برجسته می‌نماید.